Geplaatst op 16-12-2009 om 15:03
Over perfectionisme
Ik kan soms zo'n hoofdpijn krijgen als ik ergens aan begin, bijvoorbeeld aan groepswerk, echt vervelend. Ik heb het ook bij lezingen over onderwerpen zoals voedselcrisis en energie. Ik zie al snel zoveel punten dat ik het gevoel krijg dat er zo veel dingen te verbeteren zijn, en dan ben ik geneigd weer allemaal verantwoordelijkheid te voelen om dingen beter te doen.
En waarschijnlijk kan ik het ook niet beter. Maar ik ben heel consciëntieus, heel perfectionistisch en ik streef naar zo veel mogelijk inzicht in dingen. Ik zou me wellicht meer op mijn gemak voelen als ik meer mensen tegen zou komen die ook streven naar optimale kwaliteit. Die de dingen echt zo goed mogelijk willen hebben, compleet aangepast enzovoorts. Omdat het kan! Omdat het kan! omdat het kan! Voor mij is het zo logisch. Ik kan ergens dan ook niet bevatten dat andere mensen dat streven voor kwaliteit en perfectie niet hebben. Het streven om dingen zo goed mogelijk te doen. Ik ben iedere keer weer op kleine schaal teleurgesteld als ik merk dat iemand ergens niet het beste van wilt maken, al dan niet aangaande koffie in een restaurant, de inrichting van een bibliotheek, enzovoorts. Ik snap het niet! Ik krijg er soms echt hoofdpijn van omdat ik geneigd ben al die dingen op me te nemen.
Ik vind het daarom denk ik ook moeilijk om me op één ding te richten. Ik kom telkens weer zo veel dingen tegen die beter kunnen dat mijn aandacht binnen de kortste keren over tien dingen verspreid is. Ik wil graag mijn aandacht richten en dingen stuk voor stuk aanpakken, maar ik ben me ontzettend snel bewust van andere verbeterpunten. Ik zie de verbanden die dingen met elkaar hebben en denk, "hey als ik dat eerst verbeter, gaat dit ook makkelijker." En zo blijf ik dieper en dieper graven, alsof ik op zoek ben naar dat ene dat veranderd moet worden om alles beter te maken. Ik heb die weg volgens mij al duizenden keren bewandeld, en ik doe het iedere keer weer.
Ik krijg er ook geen rust van. Er is altijd wel iets dat verbeterd kan worden. En ik ben me er terdegen van bewust dat de dingen echt wel gaan zoals ze gaan, dat ze ergens ook gewoon horen te gaan zoals ze nu gaan. Maar als ik me er dan toch bewust van ben hoe het beter kan... Er zijn zoveel dingen die (in theorie in ieder geval) beter kunnen, makkelijker, mens- dan wel natuurvriendelijker... Met als doel om meer tijd over te houden, minder zorgen, enzovoorts. A life of leisure?
Zelfs nu weer merk ik dat mijn gedachten alle kanten op springen. "Wat is het doel dan?" Is het doel wel dat alles gemakkelijker gaat? Dat is helemaal niet mijn filosofie. Volgens mij krijg je niets zonder er iets voor terug te doen, je moet geven als je dingen wilt krijgen. Het is bovendien veel beter voor je "zielerust" als je op die manier je leven balanceert. Moet je dan continu in beweging zijn? Dat lijkt me geen onredelijk idee. De hele wereld is constant in beweging, dat is juist het mooie. Je leeft! De wereld leeft! Ze beweegt. En je hoeft er niets voor te doen.
Maar moet je haar bijhouden, loop je het risico niet om een achterstand te krijgen die steeds groter wordt, als je stilstaat? Nee, ik denk het niet. Dat is niet de manier waarop ze beweegt. We hebben wel, als mensen, het idee dat verandering altijd tot vooruitgang leidt of moet leiden, maar dat is een illusie. Verandering is, in de meeste gevallen, op basaal niveau niets anders dan verandering. Deze verandering wordt denk ik wel eens vergeleken met een threadmil, zo'n muizenrad. Je rent omhoog maar je positie blijft hetzelfde. Bovendien wordt je er ook nog moe van.
Wat is dan je positie in de wereld? Wat is je doel? Wat is je streven? Moet je wel een streven hebben? Ga je ergens heen? Is dat wel waar je je op moet richten, of je nou in beweging bent of niet?
Ik ben het soms ook zo zat dat ik deze vragen steeds weer aan mezelf moet stellen, dat ik het gevoel heb dat ik deze vragen niet kan uiten. De reacties die ik verwacht te krijgen zijn zo standaard, ik kan ze zelf meestal ook wel bedenken en het lijkt zo'n grote moeite om ze aan anderen te stellen. Bovendien zijn de kosten vaak zo groot, omdat je alleen maar druk legt op je relatie met andere mensen. "Oh daar heb je hem weer met zijn moeilijke vragen". Ik snap ook wel dat ze moeilijk zijn, daarom vraag ik ze toch! Dat ze moeilijk zijn is nog geen reden om ze opzij te leggen. Ik vind dat zo'n vervelende gedachtegang. Ja, ik voel me ook ongemakkelijk bij deze vragen! Ik heb er ook niet zomaar een antwoord op. Maar juist daarom zijn ze toch ook interessant? Schijnbaar raken ze ons, want ze wekken bij ons gevoelens op. Dat maakt ze des te interessanter!
En ik hoef er ook niet per se antwoord op. Maar we kunnen ze toch ook niet zomaar stilzwijgen? En zelfs als we onszelf de kans gunnen ze soms neer te leggen omdat we er geen antwoord op kunnen geven wil niet zeggen dat we de discussie niet hoeven te voeren! Een duidelijker argument dan "de reis is belangrijker dan het doel" kan ik hiervoor niet geven. De discussie alleen al kan je belangrijke antwoorden geven, zelfs als je ze niet direct zoekt. Is je reis daarom onproductiever? Als je op zoek bent naar atoomfusie en je komt op een middel om huizen beter te insuleren is je zoektocht toch ook niet gefaald? Doelstellingen zijn zo bekeken (en dit lijkt me de beste manier om ze te bekijken) toch ook arbitrair, en geven alleen een richting aan? De vraag komt voort uit onze nieuwsgierigheid, de antwoorden uit de zoektocht in de wereld zelf. Wie had ooit gedacht dat we ze tegen zouden komen?
En ja, je vindt op zo'n manier vaak dingen die je niet verwacht. Als je ze verwacht had, had je ze waarschijnlijk al kunnen bedenken, of had je er al eerder naar gezocht!
Ik heb veel dingen betrokken bij mijn verhaal. Dat komt waarschijnlijk omdat deze monoloog een soort surrogaat-gesprek is voor mij. Dit zijn mijn gedachten, spontaan, open en eerlijk op tafel gelegd.
